Presentatie

 

DOEL

Politieke rechten in Zwitserland, ook bekend als volksrechten, garanderen dat de overheidsbeslissingen op alle machtsniveaus, “de getrouwe en zekere uitdrukking zijn van de wil van het volk“. (Zwitserse grondwet, artikel 34)

 

INSTRUMENTEN: REFERENDUM EN INITIATIEFRECHT

In de praktijk zijn de instrumenten voor politieke rechten het recht op een referendum en het initiatiefrecht.

Initiatiefrecht
Dit is het recht van een deel van het stemgerechtigden (1-2%) om een stelling als referendum voor te stellen.

De overheid kan een tegenvoorstel doen.

De bevolking moet dan tweemaal stemmen over het zelfde onderwerp:  ja of nee stemmen voor het burgerinitiatief en ja of nee stemmen voor het tegenvoorstel.

Referendum

het recht van de bevolking om een besluit van de overheid goed te keuren of te verwerpen
verplicht referendum:
volksstemming die automatisch krachtens de wetgeving aan de burgers moet worden voorgelegd.
optioneel referendum:
volksstemming die krachtens de wetgeving aan de burgers moet worden voorgelegd indien een klein deel van het electoraat daarom verzoekt.

 

CRITERIA VOOR DE STELLINGEN

De voorstellen die ter stemming worden voorgelegd, moeten aan drie voorwaarden voldoen:

Eenheid der materie
Er mogen geen verschillende stellingen tesamen voorgesteld worden.
Dit betekent concreet dat men complexe of brede thema’s moet splitsen.

Hogere wetgeving respecteren.
Een voorstel of initiatief mag niet in strijd zijn met hogere wetgeving.
Voorbeelden:
– een gewestelijk (Vlaams) voorstel mag niet in strijd zijn met een federale wet, grondwet of Europese wetgeving.
– een gemeentelijk voorstel mag niet in strijd zijn met een Vlaamse of federale wet.

Haalbaar
Het voorstel moet concreet en haalbaar zijn.

 

 

MACHTNIVEAUS

Politieke rechten zoals bindende referenda op volksinitiatief zijn van toepassing op alle niveaus: lokaal (gemeenten), regionaal, federaal. Het woord ‘regionaal” kan betekenen: kanton, een groep van kantons, groep van gemeenten.

In België zou dit betekenen; federaal, regionaal (gewest), provincie en gemeentelijk.

 

ORGANISATIE

Link naar de Zwitserse overheid

1. In de praktijk worden in Zwitserland 4 volksstemmingen per jaar georganiseerd.
2. De burger kan voor alle projecten van huis uit stemmen.
3.  Stemdatums worden 20 jaar van tevoren gepland en bekendgemaakt.
4. Voorstellen ter stemming worden enkele maanden van tevoren bekendgemaakt
5. De burger heeft dan enkele maanden tijd om zich een mening te vormen, dmv door debatten (media, …).
6. Drie weken vóór de datum van de stemming ontvangt de burger zijn stemmateriaal.
7. Burgers kunnen enkel ja of nee stemmen voor de ingediende gemeentelijke, kantonale en federale projecten.
8. Stemmen kan door een stem in een stembureau ofwel per brief

 

VOORDELEN

In een democratie moet het beleid (regelgeving en uitvoering) overeenstemmen met de wil van het volk. Indien het beleid afwijkt, moet het volk kunnen bijsturen door middel van referenda.
Bindende referenda op volksinitiatief heeft bovendien een aantal voordelen, zo blijkt uit het Zwitserse voorbeeld.  Meer hierover kunt u vinden in het boek Directe Democratie van Jos Verhulst.
1. Kleinere kloof tussen burger en politiek
De besluitvorming als gevolg van volksstemmingen is immers de uitdrukking van de wil van de burgers.

2. Diversiteit aan opvattingen 
De ingediende voorstellen kunnen verder gaan dan de voorstellen die enkel passen binne de klassieke tegenstellingen tussen links-rechts, conservatief-progressief of tussen gemeenschappen.

3. Hoge kwaliteit van voorstellen
Aangezien een voorstel wordt voorgelegd aan de burgers, zorgen de initiatiefnemers ervoor dat ze goed onderbouwd zijn. Ze zoeken ook naar maatschappelijk draagvlak. Ze zijn immers beducht voor een afwijzing of voor een tegenvoorstel dat tegen hun visie indruist.

4. Democratische legitimiteit
Voorstellen worden immers goedgekeurd door de bevolking. Bovendien begrenzen referenda de legitimiteit van de volksvertegenwoordigers.

5. Sociale harmonie
Wie gaat er betogingen en stakingen organiseren tegen een duidelijk uitgesproken wil van het volk ?

6. Meer open politiek
Politiek staat met referenda open voor minderheden en ongeorganiseerde meerderheden want ook zij kunnen voorstellen indienen.

7. Permanent leren
Doordat de mening van de burger echt telt, krijgt men meer verantwoordelijkheid en gaat hij of zij zich beter informeren om op verantwoorde wijze te kunnen beslissen.

8. Goed bestuur
De Zwitsers verwerpen doorgaans alle nieuwe belastingen die zij onrechtvaardig vinden.
Wanneer een initiatiefaanvraag zou leiden tot extra uitgaven of tot minder inkomsten, kunnen de overheden het initiatief aanvullen door nieuwe middelen voor te stellen, de taken terug te brengen die bij de staat vallen of andere beleidsvoorstellen.
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19070006/index.html#a33

9. Minder machtsconcentratie
In België zijn het enkele politici die belangrijke beslissingen nemen. De macht is erg geconcentreerd door de particratie.
In Zwitserland zijn er bij een stemming, zelfs met een deelneming van slechts 35% van de stemmen, op federaal niveau enkele miljoenen burgers die beslissen.

10. Minder invloed van lobbyisten en politieke belangenorganisaties
De bevolking kan een besluit verwerpen dat goedgekeurd is door een beïnvloede meerderheid.

11. Minder corruptie
Het corrumperen van gekozen vertegenwoordigers heeft minder zin omdat de mensen de beslissingen ongedaan kunnen maken.

12. Hoger Bruto Nationaal Geluk
80% van de Zwitsers zegt tevreden te zijn met hun systeem. Medezeggenschap is net zoals vrijheid een belangrijke bron om van maatschappelijk geluk.