Wetgeving

Politieke rechten, waaronder het recht van referendum en initiatief, worden alleen toegepast op alle machtsniveaus in één land ter wereld: Zwitserland.

I. ZWITSERSE GRONDWET
II. GRONDWETTEN VAN GEFEDEREERDE ENTITEITEN (kantons)
III. POSSIBILITES D’APPEL

Politieke rechten,  zijnde het recht om deel te nemen aan verkiezingen, het referendum en initiatiefrecht, worden slechts in één land ter wereld op alle machtsniveaus toegepast: Zwitserland (CH).

I. ZWITSERSE GRONDWET

Preambule

(…) is alleen vrij hij/zij die zijn vrijheid gebruikt (…)
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19995395/index.html#ani1

Hoofdstuk 1 Grondrechten

Art. 34 Politieke rechten
Politieke rechten zijn gegarandeerd.
De garantie van politieke rechten beschermt de vrije meningsuiting van de burgers en de getrouwe uitdrukking van hun wil.
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19995395/index.html#a34

Titel 4 Mensen en kantons

Art. 136 Politieke rechten
1 Alle Zwitsers (…) hebben politieke rechten in federale aangelegenheden. (…)
2 Ze kunnen deelnemen aan de verkiezing van de Nationale Raad en aan de federale verkiezingen en aan volksinitiatieven en referenda in federale aangelegenheden lanceren en ondertekenen.
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19995395/index.html#a136

Art. 137 Politieke partijen
Politieke partijen dragen bij aan het vormen van de publieke opinie en de volkswil.
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19995395/index.html#a137

Hoofdstuk 2 Initiatief en Referendum

Art. 138 Volksinitiatief voor de volledige herziening van de Grondwet
Art. 139 Volksinitiatief voor gedeeltelijke herziening van de grondwet
Art. 140 Verplicht referendum
Zijn onderworpen aan de stemming van de burgers en de kantons:
– de herzieningen van de Grondwet;
– lidmaatschap van collectieve veiligheidsorganisaties of supranationale gemeenschappen;
– dringende federale wetten
Zijn onderworpen aan de stemming van de burgers:
– volksinitiatieven (…) volledige herziening van de grondwet;
– de volksinitiatieven (…) gedeeltelijke herziening van de grondwet en die door de federale vergadering werden verworpen;
– het principe van een totale herziening van de Grondwet, in geval van onenigheid tussen de twee raden.
Art. 141 Optioneel referendum
– federale wetten;
– federale wetten dringend verklaard waarvan de geldigheid meer dan één jaar bedraagt;
– federale besluiten, voor zover de Grondwet of de wet daarin voorziet;
– internationale verdragen (…)
Art. 142 Meerderheden vereist
1. De akten voorgelegd aan de stemming van het volk worden aanvaard door de meerderheid van de kiezers.
2 De akten voorgelegd aan de stemming van het volk en de kantons worden aanvaard wanneer de meerderheid van de kiezers en de meerderheid van de kantons hen goedkeurt.
3 Het resultaat van de populaire stemming in een kanton is de stem van het kanton. (…)
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19995395/index.html#id-4-2

Titel 5 Federale autoriteiten

Art. 148 (…) De federale vergadering is de hoogste autoriteit van de Confederatie, onderworpen aan de rechten van de bevolking en de kantons.
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19995395/index.html#a148

II. GRONDWETTEN VAN GEFEDEREERDE ENTITEITEN (kantons)

Er zijn 26 kantons in Zwitserland.
Voorbeeld met het kanton Wallis.

Grondwet Staat Wallis

Titel I Algemene beginselen

Art. 1 (…) Soevereiniteit bevindt zich bij de mensen. Het wordt rechtstreeks uitgeoefend door de kiezers en indirect door de bevoegde autoriteiten.
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19070006/index.html#id-1

Titel IV Uitoefening van volksrechten

Art. 30 Naast de bevoegdheid tot de verkiezingen, volksstemmingen en verplichte referenda in constitutionele zaken, genieten burgers het initiatiefrecht en het recht op een optioneel referendum.
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19070006/index.html#id-4

Hoofdstuk I Recht van referendum

Art. 31 1. Drieduizend actieve burgers kunnen verzoeken binnen de negentig dagen na de officiële publicatie dat de volksstemming plaatsvindt voor:
– wetten en decreten;
– concordaten, verdragen en conventies met rechtsregels;
– de beslissingen van de Grote Raad resulterend in één buitengewone uitgave van meer dan 0,75 procent of een periodieke uitgave groter dan 0,25 procent van de totale uitgaven van de exploitatierekening en de beleggingsrekening van het afgelopen boekjaar.
2. Het referendum kan ook worden gevraagd door de meerderheid van de Grote Raad.
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19070006/index.html#id-4-1

Art. 32 1. De wetten, verdragen, concordaten, overeenkomsten of besluiten, voorgelegd aan het referendum, kunnen niet in werking treden vóór het verstrijken van het referendum periode, of, indien nodig, voor de volksstemming.
2. De decreten worden onmiddellijk ten uitvoer gelegd. Ze zijn onderworpen aan de volksstemming in het volgende jaar, als drieduizend actieve burgers of de meerderheid van de Grote Raad dit eisen. Als ze niet geratificeerd zijn, verliezen ze hun geldigheid en kunnen ze niet opnieuw worden verlengd.
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19070006/index.html#a32

Hoofdstuk II Het initiatiefrecht

Art. 33 1. Vierduizend actieve burgers kunnen de ontwikkeling, invoering, wijziging of intrekking van een wet, decreet of besluit, onderworpen aan het referendum, vragen, met uitzondering van de wetten, decreten en besluiten gestemd door het volk voor minder dan vier jaar, beslissingen al uitgevoerd en decreten geldig voor minder dan een jaar.
2. (…) elk volksinitiatief moet binnen drie jaar nadat het is ingediend ter stemming worden voorgelegd aan de bevolking. Deze periode kan door een beslissing van de Grote Raad met maximaal één jaar worden verlengd.
3. De Grote Raad neemt nota van de nietigheid van het initiatief indien :
– het de federale wetgeving of de kantonale grondwet niet respecteert;
– het gericht is op meer dan één onderwerp;
– het de eenheid van vorm niet respecteert;
– niet haalbaar is;
– het niet valt onder de bevoegdheid van een handeling die het voorwerp kan uitmaken van een initiatief.
4. Wanneer de toepassing van een initiatief zou leiden tot nieuwe uitgaven of verwijdering van de bestaande recepten die het financiële evenwicht in gevaar zou brengen, moet de Grote Raad het initiatief aanvullen door het aanbieden van nieuwe middelen, het verminderen van taken van het land of andere besparingsmaatregelen.
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19070006/index.html#id-4-2

Art. 34 1. Het initiatief mag volledig geschreven zijn, tenzij het een beslissing betreft.
2. Als de Grote Raad toetreedt, vindt de volksstemming alleen plaats op verzoek van drieduizend actieve burgers of de meerderheid van de Grote Raad.
3. Als de Grote Raad zich er niet aan houdt, moet hij het initiatief in stemming brengen voor het volk, maar het kan zijn afwijzing of tegenvoorstel aanbevelen.
4. Wanneer de Grote Raad een tegenvoorstel voorstelt, worden de burgers uitgenodigd om bij dezelfde stemming de volgende drie vragen te beantwoorden: 1) accepteert u het volksinitiatief? 2) accepteer je het tegenvoorstel? 3) indien beide voorstellen een geldige meerderheid krijgen, is dan het initiatief of het tegenvoorstel dat van kracht moet worden?
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19070006/index.html#a34

Art. 35 1. Het initiatief in algemene termen wordt uitgevoerd door de Grote Raad, die beslist of de bepalingen die hij vaststelt of wijzigt worden in de Grondwet of in een wetgevende of administratieve handeling opgenomen; wanneer het initiatief wordt uitgevoerd in een wetgevende of bestuurlijke handeling, wordt het alleen ter stemming gebracht als drieduizend actieve burgers of de meerderheid van de Grote Raad daarom verzoekt.
2. Wanneer de Grote Raad het initiatief niet goedkeurt, legt het dit ter de stemming voor aan het volk.
3. Als de burgers het afwijzen, is het geclassificeerd.
Als de burgers het accepteren, is de Grote Raad verplicht om er onverwijld iets aan te doen.
5. Bij het opstellen van de regels gevraagd door het niet-geformuleerde initiatief, respecteert de Grote Raad de intenties van de auteurs.
https://www.admin.ch/opc/fr/classified-compilation/19070006/index.html#a3

III. BEROEPSMOGELIJKHEID

Burgers kunnen een beroep doen op het federale gerechtshof als zij vinden dat hun politieke rechten geschonden zijn.

Voorbeeld
8 burgers grijpen het Federale Hof in omdat het kanton 4,6 miljoen € heeft uitgegeven voor een kunstmuseum.
Het kanton stelt dat de uitgaven betrekking hebben op saneringswerken, “gerelateerde uitgaven” vormen en dus geen nieuwe uitgaven zijn die aan het referendum zijn voorgelegd.
De rechtbank merkt op dat de saneringswerken onlosmakelijk verbonden zijn met de uitbreidingswerken en daarom moeten worden onderworpen aan het verplichte financiële referendum.
http://www.lawinside.ch/53/